Definicja schematu podatkowego (MDR) oraz jego rodzaje

Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami dotyczącymi przekazywania informacji o schematach podatkowych, istnieją dwie grupy podmiotów objętych obowiązkami raportowymi nakładanymi w ramach przepisów z zakresu Mandatory Disclosure Rules (MDR). Jako że za ich niedopełnienie grożą dotkliwe finansowe kary, aby uniknąć negatywnych konsekwencji warto dokładnie zapoznać się z podstawowymi informacjami dotyczącymi MDR – w tym z dokładną definicją schematu podatkowego.

Co to jest schemat podatkowy?

Zgodnie z definicją znajdującą się w Ordynacji podatkowej, schemat podatkowy (MDR) to uzgodnienie transgraniczne, które jednocześnie: 

• posiada ogólną cechę rozpoznawczą lub szczególną cechę rozpoznawczą, 
• dotyczy więcej niż jednego państwa członkowskiego Unii Europejskiej albo państwa członkowskiego Unii Europejskiej i państwa trzeciego, 
• spełniona co najmniej jeden z poniższych dodatkowych warunków:
  • nie wszyscy jego uczestnicy mają miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium tego samego państwa,
  • co najmniej jeden jego uczestnik ma miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium więcej niż jednego państwa,
  • co najmniej jeden jego uczestnik prowadzi działalność na terytorium innego państwa za pośrednictwem zagranicznego zakładu w tym państwie, a samo uzgodnienie stanowi część albo całość działalności gospodarczej tego zagranicznego zakładu,
  • co najmniej jeden jego uczestnik prowadzi działalność na terytorium innego państwa, nie mając miejsca zamieszkania ani siedziby na terytorium tego państwa oraz nie posiadając zagranicznego zakładu na terytorium tego państwa,
  • może mieć wpływ na automatyczną wymianę informacji, o której mowa w ustawie o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami lub na wskazanie beneficjenta rzeczywistego w rozumieniu przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Czym jest zatem uzgodnienie w świetle przepisów Ordynacji podatkowej? Jest to to planowana lub dokonana czynność lub zespół powiązanych ze sobą czynności, w tym czynności podzielonych na etapy lub części, w ramach których co najmniej jedna strona jest podatnikiem, lub które mają (lub mogą mieć) wpływ albo na powstanie (lub niepowstanie) obowiązku podatkowego, albo na wysokość zobowiązania podatkowego (przy czym uzgodnienie oznacza również szereg uzgodnień). 

Co jednak istotne, choć samo spełnienie szczególnej cechy rozpoznawczej oznacza, że dochodzi do powstania schematu podatkowego, to w przypadku ogólnych cech rozpoznawczych aby doszło do powstania schematu podatkowego konieczne jest równoczesne spełnienie kryterium głównej korzyści.

Co to jest schemat podatkowy standaryzowany?

Zgodnie z definicją wskazaną w polskich przepisach podatkowych, standaryzowany schemat podatkowy to schemat podatkowy możliwy do udostępnienia więcej niż jednemu korzystającemu lub możliwy do wdrożenia u więcej niż jednego korzystającego, w obu przypadkach bez konieczności zmiany jego istotnych założeń, w szczególności dotyczących rodzaju czynności podejmowanych lub planowanych w ramach uzgodnienia.

Upraszczając, schemat podatkowy standaryzowany to uzgodnienie, które nie wymaga dodatkowych analiz, opinii, modyfikacji czy istotnych zmian w przypadku jego wdrażania u różnych korzystających.

Co z raportowaniem krajowych schematów podatkowych?

Polskie przepisy MDR, w brzmieniu obowiązującym od stycznia 2019 r. do września 2026 r., przewidywały obowiązek raportowania schematów krajowych, czyli tych, które nie spełniały kryterium transgranicznego. W praktyce były to schematy, które spełniały inne szczególne cechy rozpoznawcze lub dotyczyły jedynie czynności dokonywanych pomiędzy podmiotami krajowymi.

Przepisy obowiązujące od 1 października 2026 r. ograniczają obowiązki związane ze schematami podatkowymi i usuwają z ustawy inne szczególne cechy rozpoznawcze oraz znoszą obowiązek raportowania krajowych schematów podatkowych. To oznacza, że w Polsce raportowaniu MDR będą podlegać jedynie schematy transgraniczne. 

Należy jednak pamiętać, że do końca września 2026 r. obowiązywały dotychczasowe przepisy, co oznacza, że jeśli termin raportowania krajowego schematu podatkowego przez dany podmiot upływa z dniem 30 października 2026 r., to do wykonania obowiązków stosuje się przepisy dotychczasowe (a więc należy taki schemat zaraportować).  

Co przy tym istotne, jeżeli taki krajowy schemat podatkowy zostanie zaraportowany przed dniem wejścia w życie nowych przepisów, to korzystający nie ma już obowiązku składania informacji MDR-3 w związku z tym schematem za 2026 r.

Przekazywanie informacji o schematach podatkowych wymaga dobrej znajomości przepisów

Właściwa identyfikacja schematów podatkowych, które mogą wystąpić w danej organizacji to jeden z elementów planowania podatkowego. Warto przeprowadzić je przy wsparciu doświadczonego zespołu, dla którego problematyka schematów podatkowych nie stanowi wyzwania.

Doradcy podatkowi RSM Poland są zawsze o krok przed zmianami przepisów i mają praktyczne doświadczenie w realizacji obowiązków MDR, dzięki czemu są w stanie skutecznie i szybko ocenić cechy rozpoznawcze i wskazać właściwy sposób działania. W razie pytań lub chęci skorzystania z naszej pomocy zachęcamy więc do kontaktu.