Raportujesz do LUCID? To jeszcze nie koniec obowiązków w zakresie eksportu do Niemiec

Wielu przedsiębiorców prowadzących sprzedaż na rynku niemieckim doskonale zna już system LUCID. Czynności obejmujące rejestrację firmy w ZSVR, zawarcie umowy z organizacją odzysku oraz coroczne raportowanie mas opakowań stały się więc dla wielu podmiotów standardowym elementem działalności. Audytorzy świadczący usługi compliance często jednak spotykają się z przekonaniem, że skoro firma prawidłowo realizuje obowiązki wynikające z niemieckiej ustawy o opakowaniach (VerpackG), to temat rozszerzonej odpowiedzialności producenta w Niemczech jest zamknięty i nie wymaga już dalszej uwagi. Niestety tak nie jest.

Od 2024 r. przedsiębiorcy działający w Niemczech i eksportujący do tego kraju swoje towary muszą zwracać uwagę również na przepisy wynikające z ustawy o funduszu dla produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (EWKFondsG), która wdraża unijną dyrektywę SUP (Single Use Plastics). W praktyce oznacza to powstanie kolejnego systemu obowiązków administracyjnych, funkcjonującego pod nazwą DIVID.

Co istotne, wiele firm objętych obowiązkiem składania Deklaracji o Kompletności w systemie LUCID może jednocześnie podlegać obowiązkom wynikającym z DIVID.

Rejestracja w jednym systemie nie zwalnia z obowiązków w drugim. Co więcej, dane raportowane do obu systemów mogą dotyczyć częściowo tych samych produktów, ale są zbierane i analizowane w zupełnie innym celu. 

Czym różni się LUCID od DIVID?

LUCID to system, który funkcjonuje w oparciu o niemiecką ustawę o opakowaniach (VerpackG) i służy do ewidencjonowania przedsiębiorców wprowadzających opakowania na rynek. Rejestr ten koncentruje się na gospodarce opakowaniami i finansowaniu ich zbiórki oraz recyklingu. 

DIVID działa natomiast na podstawie ustawy EWKFondsG i obejmuje określone produkty jednorazowego użytku zawierające tworzywa sztuczne. Celem tego systemu jest pokrywanie kosztów sprzątania przestrzeni publicznej oraz zbierania odpadów powstałych w wyniku konsumowania i wykorzystywania tych produktów. 

Oznacza to, że przedsiębiorca może prawidłowo realizować wszystkie obowiązki wynikające z VerpackG, ale jednocześnie nie mieć świadomości, że powinien również zarejestrować się w systemie DIVID i składać tam odrębne raporty.

Jakie produkty mogą podlegać pod DIVID?

Zakres produktów objętych ustawą EWKFondsG jest szeroki i nie ogranicza się wyłącznie do klasycznych opakowań. Do najważniejszych kategorii tych towarów należą:

• pojemniki na żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia,
• zawierające żywność torby i opakowania wykonane z tworzyw sztucznych,
• pojemniki na napoje,
• kubki na napoje,
• lekkie torby plastikowe,
• chusteczki nawilżane,
• balony,
• wyroby tytoniowe z filtrami i same filtry. 

W praktyce szczególnie często obowiązki w zakresie raportowania DIVID dotyczą producentów opakowań gastronomicznych, kubków jednorazowych, importerów wyrobów spożywczych. 

Co ważne, niemieckie przepisy przyjmują bardzo szeroką definicję tworzywa sztucznego, więc nawet niewielki udział plastiku w produkcie może powodować objęcie go regulacjami EWKFondsG. W wytycznych audytowych wyraźnie wskazano, że nie istnieje minimalny próg zawartości tworzywa sztucznego, od którego produkt staje się produktem SUP. 

Rejestracja w systemie DIVID to dopiero początek

Firmy objęte ustawą EWKFondsG mają obowiązek rejestracji w systemie DIVID przed rozpoczęciem działalności na rynku niemieckim. W trakcie rejestracji należy wskazać między innymi: 

• dane firmy, 
• marki produktów, 
• kategorie produktów objętych obowiązkiem raportowania. 

Kolejnym etapem deklarowania eksportowanych do Niemiec produktów SUP jest złożenie corocznego raportu, obejmującego masę produktów jednorazowego użytku wprowadzonych do obrotu w poprzednim roku kalendarzowym.

Raport należy złożyć do 15 maja każdego roku. Dane muszą być przedstawione w podziale na poszczególne kategorie produktów oraz wyrażone w kilogramach. 

To właśnie na tym etapie wiele przedsiębiorstw odkrywa, że nie posiada odpowiednich danych, procedur lub dokumentacji pozwalających na prawidłowe wyliczenie raportowanych mas.

Kiedy pojawia się obowiązek audytu deklaracji DIVID?

Dla wielu firm największym zaskoczeniem jest obowiązek niezależnej weryfikacji danych zgłaszanych w deklaracji DIVID.

Jeżeli łączna masa produktów objętych EWKFondsG przekroczy 100 kg rocznie, to obejmujące je zgłoszenie wymaga wcześniejszego sprawdzenia i potwierdzenia przez uprawnionego eksperta, biegłego rewidenta lub doradcę podatkowego wpisanego do odpowiedniego rejestru. 

Audyt nie ogranicza się przy tym wyłącznie do sprawdzenia końcowych wartości przedstawionych w raporcie. Wytyczne Umweltbundesamt przewidują szczegółową analizę procesów funkcjonujących w przedsiębiorstwie. Audytor bada m.in.:

• prawidłowość klasyfikacji produktów,
• kompletność ewidencji produktów,
• poprawność danych wagowych,
• funkcjonowanie systemów ERP,
• procedury raportowania,
• zgodność danych sprzedażowych z raportowanymi masami. 

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorstwo powinno przygotowywać się do raportowania przez cały rok, a nie dopiero kilka tygodni przed terminem złożenia deklaracji.

Dlaczego warto zweryfikować obowiązki raportowe w zakresie SUP już teraz?

Z perspektywy firm audytorskich największym ryzykiem dla eksporterów nie są same opłaty wynikające z EWKFondsG. Znacznie większym problemem jest brak świadomości, że organizacja w ogóle podlega pod nowe przepisy.

Ustawa tymczasem przewiduje konkretne sankcje za brak rejestracji, brak raportowania lub składanie nieprawidłowych zgłoszeń. W niektórych przypadkach kary administracyjne mogą być bardzo surowe. 

Wprowadzający towary na rynek niemiecki przedsiębiorcy, którzy już dziś realizują obowiązki w systemie LUCID, powinni więc dokładnie przeanalizować swój asortyment również pod kątem EWKFondsG. Szczególną uwagę warto zwrócić na produkty jednorazowego użytku zawierające choćby niewielkie ilości tworzyw sztucznych.

Obowiązki raportowe firm eksportujących do Niemiec potrafią być mylące

Podsumowując nasze rozważania po raz ostatni należy podkreślić, że fakt, iż podmiot raportuje opakowania w systemie LUCID, nie oznacza jeszcze, że wszystkie niemieckie obowiązki środowiskowe zostały spełnione. W wielu przypadkach kolejnym krokiem będzie analiza obowiązków wynikających z systemu DIVID oraz ustawy EWKFondsG.

Im wcześniej przedsiębiorstwo zweryfikuje swój asortyment, przygotuje dane produktowe i wdroży odpowiednie procedury raportowania, tym mniejsze będzie ryzyko błędów, kosztownych korekt oraz problemów podczas przyszłego audytu. Dzisiaj pytanie nie brzmi już wyłącznie: „Czy jestem zarejestrowany w LUCID?”, ale coraz częściej: „Czy na pewno nie powinienem raportować również do DIVID?”.